ខ្មែរគ្រប់រូបត្រូវតែដឹង ពីកល្បិចឈ្លានពានទឹកដី​ តាំងពីសម័យមុនមកម្លេះ

0
4
Loading...

បើអ្នកជាខ្មែរត្រូវតែអានឲ្យបានយល់ច្បាស់ និងស៊ែរឲ្យបានច្រើនឲ្យបានដល់កូនខ្មែរនៅគ្រប់ទិសទី នៅទូទាំងពិភពលោកបានដឹង…មុនឈ្លានពានលេបយកទឹកដីខ្មែរ យួនមានទំនាក់ទំនងមិត្តភាពជាមួយខ្មែរសិន នៅឆ្នាំ១៦២២ ជនជាតិយួនបាន ចូលមករស់នៅលើដីខ្មែរដំបូងបង្អស់តាមរយៈស្តេចជ័យជេដ្ឋាទី២ ដែលបានមហេសី ជាបុត្រីយួន។ យួនមកដំបូងជាមន្ត្រីទារពន្ធ (ភូ–Phu) ពិសេសនៅវាលដូននៃ និងព្រៃនគរ។

នេះជាហេតុនាំឲ្យមន្ត្រីយួនទាំងនោះបានលេសនាំប្រពន្ធកូនសាច់ញាតិ មករស់នៅលើទឹកដីខ្មែរ ន្ថែមទៀតហើយ ជាការផ្សារភ្ជាប់ដីខ្មែរទៅនិងដីយួដំបូងផងដែរ។ ឯការឈ្លានពានដោយ ផ្លូវកងទ័ពលើកដំបូង គឺនៅឆ្នាំ ១៦៥៨ដោយយកលេសថា ខ្មែរឈ្លានពានព្រំដែនវាទាំងខ្មែរ និងយួន មិនទាន់មានព្រំដែនច្បាស់លាស់ផង។ ចាប់ពីពេលនោះមកការឈ្លានពាន លេបទឹកដីខ្មែរ កើតមានឥតឈប់ឈរ (ម៉ក់ ភឿន)។ នៅឆ្នាំ១៨២០ យួនឈ្លានពានម្តងទៀត ក្នុងទ្រង់ទ្រាយធំដោយស្តេចយ៉ាឡុង ឈ្មោះដើម ង្វៀងអាន។

កាលនោះដីខេត្តព្រះត្រពាំងនៅតែជាដីខ្មែរនៅឡើយ ហើយស្តេចយួនយ៉ាឡុងនេះហើយដែលកាត់ក្បាលតា សឺន គុយ ចៅហ្វាយខេត្តព្រះត្រពាំង នោះ។ នៅឆ្នាំ១៨៤១ យួនយកបានក្រុងភ្នំពេញហើយ ខ្មែរបាត់បង់លក្ខណៈជាប្រទេសទៅហើយ។ ស្តេចអង្គដួងព្រះអង្គ បានដឹកនាំរាស្ត្រងើបតស៊ូប្រឆាំងតែក្នុងរយៈពេល ៤ឆ្នាំទេ យួនព្រមដកចេញពីស្រុកខ្មែរជាស្ថាពរ ហើយទទួលស្គាល់ឯករាជ្យខ្មែរពេញទី។ នៅឆ្នាំ១៩៦៦ យួន ឥតមានឈ្លានពានខ្មែរទេ គឺយួន ជាប់ដៃធ្វើសង្គ្រាមជាមួយអាមេរិចកាំងគឺ មេដឹកនាំខ្មែរខ្លួនឯងទេ ដែលដឹកដៃយួនមកនៅលើដីខ្មែរហើយ យកភ្លើងសង្គ្រាមមកដុតស្រុកខ្លួនឯង ព្រោះមេដឹកនាំនោះ ចង់មានឈ្មោះ ជាមហាបុរសរដ្ឋមានស្នាដៃ វាយឈ្នះ អាមេរិចកាង ដូច ហូ ជីមីញដែរ ។

ឆ្នាំ១៩៧៩ យួនឈ្លានពានខ្មែរ ជាចំហរ និងចេញមុខតាមយុទ្ធសាស្ត្រសង្គ្រាមផ្ការីក គឺកម្លាំងយួនដែលបង្កប់សម្លាប់ខ្មែរ ជិតដាច់ពូជហើយ ងើបឡើងធ្វើលេសសង្គ្រោះខ្មែរ តាមល្បិចស្វាស៊ីបាយរួចលាបមាត់ពពែ។ ឆ្នាំ១៩៨៩ យួនដកទ័ព ចេញពីស្រុកខ្មែរ ហើយគ្មានសង្ឃឹមថាបានមកឈ្លានពានខ្មែរទៀតទេ តែយួនទុកបញ្ហាច្រើនណាស់ឲ្យខ្មែរដោះស្រាយពិសេស «មនោគមវិជ្ជាយួនដែលធ្វើឲ្យខ្មែរមិនទុកចិត្តគ្នា និងទុកគ្នាជាត្រូវទៅវិញ» រហូតសព្វថ្ងៃ។

មានតែមនោគមវិជ្ជាខ្មែរទេ ដែលអាចទប់ទល់ជាមួយ មនោគមវិជ្ជាយួនបាន ។ យួនអស់ឱកាសហើយ ព្រោះយុវជនខ្មែរសម័យនេះ គេចេះគ្រប់គ្រងព័ត៍មាន និងប្រវត្តិសាស្ត្របានយ៉ាងច្បាស់លាស់។ យួនរងចាំតែថ្ងៃវិនាស ក្លាយជាជនជាតិភាគតិចរបស់ចិនវិញ នៅពេលដែលចិនអស់ភាពអត់ធ្មត់៕

អត្ថបទដកស្រង់ពី៖ We Are Khmer

បញ្ចេញយោបល់
Loading...